Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
Köy Enstitüleri
17 Kasım 2011, 20:07
Ali ERANalieran@istanbulses.com
Neredeyse tüm Anadolu’nun okulsuz ve öğretmensiz olduğu dönemde, başbakan İsmet
İnönü’'nün himayesi, Millî Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel’in ve İsmail Hakkı Tonguç'un
çabalarıyla kurulan köy enstitülerinin amacı, köylerdeki ilkokul mezunu zeki çocukların
yetiştirilmeleri ve köylerde öğretmen olarak çalışmalarıydı. Geleneksel öğretmen okullarında
yetişmiş öğretmenler köylerde öğretmenlik yapmak istemiyordu. Oysa Cumhuriyetin ilk yıllarında
okuma yazma oranı % 5 bile değildi ve nüfusun %80'i köylerde yaşıyordu.
1940 yılından
1940 yılından
başlayarak, tarıma elverişli köylerde veya yakınlarında köy enstitüleri açılmıştı. Öğretmenler
köylülere hem örgün eğitim vererek okuma yazma ve temel bilgileri kazandıracak hem de modern
ve ilmi tarım tekniklerini öğretecekti. Kitaba deftere dayalı öğretim yerine iş için, iş içinde eğitim
ilkesi uygulanıyordu. Her köy enstitüsünün kendisine ait tarlaları, bağları, arı kovanları, besi
hayvanları, atölyeleri vardı. Derslerin % 50'si temel örgün eğitim, kalanı ise uygulamalı eğitimdi.
1940 &1946 yılları arasında köy enstitülerinde 15.000 dönüm tarla tarıma elverişli hale
getirilip üretim yapılmış, 750.000 yeni fidan dikilmiş, 1.200 dönüm bağ oluşturulmuştu. Ayrıca
150 büyük inşaat, 60 işlik, 210 öğretmen evi, 20 uygulama okulu, 36 ambar ve depo, 48 ahır ve
samanlık, 12 elektrik santralı, 16 su deposu, 12 tarım deposu, 3 balıkhane, 100 km. yol yapılmıştı.
Öğrencilerin oluşturduğu sulama kanalları ile, eğitim görülen çiftliklere sulama suyu getirilmişti.
Kapatıldığı 1954 yılına kadar Köy Enstitülerinde, 1.308’i kadın ve 15.943’ü erkek olmak üzere
toplam 17.251 köy öğretmeni yetişmişti. Arıcılık bilmeyen köylere arıcılık, bağcılık bilmeyen
köylere bağcılık öğretilen enstitülerde yetişenler arasında Fakir Baykurt, Hatun Birsen Başaran,
Talip Apaydın, Mahmut Makal, Mehmet Başaran, Pakize Türkoğlu, Ali Dündar, Mehmet Uslu,
Dursun Akçam ve Ümit Kaftancıoğlu gibi önde gelen yazarlar ve düşünürler vardır.
Köy enstitüsünü bitiren bir öğretmen, ilkokul öğretmenliğinin yanı sıra ziraatçilik, arıcılık,
sağlıkçılık, duvarcılık, demircilik, terzilik, balıkçılık, bağcılık ve marangozluk konularını da
uygulamalı olarak öğreniyordu. Branşlarına ve gönderilecekleri köye göre 150 parçaya varan
alet ve edevat verilen öğretmenler, köylülere modern tarım tekniklerini, okuma yazmayı ve müzik
aletlerini çalmayı öğretiyordu. Müzik derslerinde bağlamayı da Aşık Veysel öğretiyordu.
Enstitü öğrencileri her yıl 25 klasik romanı okumakla yükümlüydü. Yani zeki köy çocuklarından engin entelektüel birikimleri olan aydınlar oluşuyordu. Öğrenciler sabah kızlı ve erkekli halk
Oyunları oynayarak spor da yapıyorlardı. Erken kalkan öğrencilerin hazırladığı kahvaltıdan sonra,
Zorunlu okuma saati vardı.
Köy Enstitüleri öğrenim konusunda, dünyada benzeri görülmemiş bir örnekti.
Köy Enstitülerinin kapatılması
2. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru 1945 yılında Sovyetler Birliği lideri Stalin'in Türkiye'den Kars, Artvin ve Ardahan'ı ve Boğazlarda askeri üs istemesi üzerine, Milli Şef de ABD'den askeri destek istemişti. Bu desteği vermeye hazır olduğunu belirten ABD, Truman Doktrini ile başladığı
yardımın karşılığında Türkiye'de serbest seçimlere dayanan demokrasi düzeninin yerleştirilmesini,
Milli Şeflik, 5 yıllık kalkınma planları ve Köy Enstitüleri’leri gibi Sovyet sistemine benzer
uygulamaların kaldırılmasını talep etti. 1945 yılında Köy Enstitüleri için, komünistlerin, dinsizlerin
yetiştiği fuhuş yuvaları denilerek saldırı kampanyaları başlatılmıştı. Müdür dahil tek tip üniforma
giyilmesi, öğrencilerin yönetime katılması gibi sebeplerle enstitüler komünistlikle suçlanıyor,
ihbar mektuplarıyla polis baskınlarına uğruyor, kız ve erkek öğrencilerin karma eğitim görmesi
sonu gelmez dedikodulara neden oluyor, köylüler devletin kendilerini enstitü inşaatlarında
çalıştırmasını eleştiriyor, köylere atanan öğretmenler yörenin toprak ağalarıyla sorunlar yaşıyordu.
Bu geçimsizlikler köy öğretmenlerinin, toprak ağalarının seçtirdiği milletvekillerine şikayet olarak
ulaşıyor, bu durum toprak sahiplerinin durmaksızın Ankara'ya baskı yapmalarına neden oluyordu.
1946 yılında CHP’deki muhalif milletvekillerinin başını çektiği kampanya ile köy
enstitüleri müfredatında ve yapılanmasında değişiklikler yapıldı. Amacından ve "iş için, iş içinde
eğitim" ilkesinden uzaklaşıldı. 1954 yılında da kapatıldı.
Biraz düşünelim lütfen,. Eğer köy enstitüleri kapatılmasaydı, bugün biz mi Avrupa’nın
peşinde koşardık, onlar mı bizim. İnsan hakları, etnik ayrımcılık, fikir ve ifade özgürlüğü, rüşvet,
gelirde ve eğitimde eşitsizlik, haksız kazanç, dokunulmazlık, yetmeyen emeklilik maaşları, sağlık
sorunları, doğu ve güneydoğu Anadolu’daki insanlarımızın ve topraklarımızın sahipsiz kalması,
kuraklık, kıraçlık, aşiret, töre, berdel, kadın ve kızların 2. sınıf vatandaş sayılması, mirastan pay
alamaması ve uğradığı şiddet ile sanayi sektörüne sağlıklı ve doğru geçiş yapılamamsı yüzünden
tarım ve hayvancılıkta yaşanan gerileme, işsizlik, vb. sorunları yaşarmıydık, yaşamazmıydık.
Şimdi de kendimize şu soruyu soralım lütfen. Neden hep iyi olanı yıkıyoruz, neden
denenmiş ve başarılmış çözümlere rağmen çözümü çözümsüzlüklerde arıyoruz. Dünyanın
imreneceği bir ülke olacakken neden başka ülkedeki hak ve özgürlüklere imreniyoruz.
Çünkü biz, halkın yararına olan her şeyi, bizi yönetenlere zarar veriyor diye yok ediyoruz.
Ama “ Eğer halkın yararına olan, halkı yönetenlere zarar veriyorsa, o zaman onlar bizi
yönetemiyor, aksine sömürüyorlar demiyoruz. “ 10/11/2011
YAZARLAR Tümü
Serpil Ciritci
Mutlulık
Rafettin AYVACI
TÜRK MİLLETİ
Nuray Akbaş Sümer
Umut Köprüsü
Hüseyin Aldoğan
Güven, kalıcılık, seçmen ve iktidar
Kasım Aydın
Darağacında Üç Fidan
Bülent Ütebay
Derin uykudan uyanma, vaktidir
Banu Aydın
Öyle eğri büğrü arkadaş istemem
Hikmet Metin Çavdar
ELEŞTİRİ DOZUNU YÜKSELTMEMEK LAZIMDIR
GAZETE MANŞETLERİ
HAVA DURUMU
NAMAZ VAKİTLERİ
Görüntülemek istediğiniz ili seçiniz:
EN ÇOK OKUNANLAR
BUGÜN
BU HAFTA
BU AY
- CHP'de Ali Özcan İstanbul İl...
- Ali Polat,” Ben Birilerinin Adamı...
- Çeden İnşaat, Kâğıthane’de yuvanızı yapıyor.
- CHP Kâğıthane’de İç huzursuzluk dışarı...
- CHP Kâğıthane ilçe yönetimi birbirlerine...
- CHP İstanbul İl Delege listesi
- CHP Kâğıthane’de ilçe başkanı seçim...
- CHP Parti Okulunda, Perihan Sarı,...
- MHP Kâğıthane’de Ayhan Maden güven...
- Kemal Taş,” Genel başkanımıza destek...
EN ÇOK YORUMLANANLAR
BUGÜN
BU HAFTA
BU AY
SPOR TOTO SÜPER LİG
Tür seçiniz:
Bu içeriğe yorum yapan ilk siz olun!