CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu:
- "2026 yılında bir lisans öğrencisine verilen 4 bin liralık bursla bir ay boyunca beslenmesi, barınması ve yaşamını sürdürmesi beklenmektedir."
- "Eski Bakan Fatma Betül Sayan Kaya'nın 1 milyar 860 milyon liralık fon vurgunu ve usulsüz aldığı 106 bin dolarlık burs ortadayken, 1,8 milyar lira ile tam 40 bin öğrenciye bir yıl boyunca burs verilebilmektedir."
- "Türkiye'de ne eğitimde ne istihdamda olan genç sayısı 2 milyon 538 bine ulaşarak genç nüfusun yüzde 22'sini oluşturmakta, Türkiye bu oranla Avrupa birincisi konumunda bulunmaktadır."
- "Üniversite mezunu her 4 genç çalışandan 1'i eğitimine uygun iş bulamamakta; mühendisler kasiyer, öğretmenler kurye olmak zorunda bırakılmaktadır."
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu’nda gerçekleştirilen Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın 2027 Yılı Bütçesi görüşmelerinde söz aldı. Konuşmasında gençlerin yaşadığı derin ekonomik krizlere, barınma ve beslenme sorunlarına, yüksek genç işsizlik oranlarına ve beyin göçüne dikkat çeken Bankoğlu; kamudaki mülakat adaletsizliklerini, torpil düzenini ve fon vurgunu skandalını sert sözlerle eleştirerek Komisyon gündemine taşıdı.
CHP Bartın Milletvekili Aysu Bankoğlu’nun Komisyonda gerçekleştirdiği konuşma şöyle:
Hoş geldiniz Sayın Bakan, değerli arkadaşlar.
"BU ÜLKEDE GENÇLİK BİR HAYATTA KALMA SINAVINA DÖNÜŞMÜŞ DURUMDA"
Evet, bugün burada yine Gençlik bütçesini konuşmak için bir araya geldik. Stratejik planlarınıza, sunumlarınıza baktık, dinledik sizleri; her zamanki gibi kâğıt üstünde projeleriniz, programlarınız gayet iyi, hiçbir problem yok, kâğıt üstünde her şey çok iyi ama biraz da hayatın gerçeklerine dönelim. Bu ülkede gençlerin sabah uyandığında nasıl bir hayata uyandığını söylemek istiyorum: Bir üniversite öğrencisi düşünün; sabah kalkıyor, kahvaltı yapıp yapmamayı hesaplıyor çünkü ay sonuna kadar parasının yetmesi gerekiyor; otobüse binmek ile öğle yemeği yemek arasında tercih yapmak zorunda kalıyor mesela; derse giriyor, bilgisayarının eski olduğunu biliyor, gerekli programları çalıştıramıyor; akşam yurda dönüyor, odasında altı kişi var, biraz ders çalışmak istiyor ama odasında sessizlik bulamıyor; daha sonra arkadaşları dışarı çıkmayı teklif ediyor, cebinde kahve içecek parası bile yok; telefonuna bakıyor, sosyal medyada herkes çok iyi geziyor, yurt dışında insanlar eğleniyor, hayat yaşıyorlar, o ise kendi gençliğini seyrediyor.
Bu tablo sizin yirmi beş yıldır yönettiğiniz ülkede bir üniversite öğrencisinin sıradan bir günü ama siz bütçe sunumunuzda ne diyorsunuz? Hep "Her adımda birlikteyiz." diyorsunuz. Her adımda birlikte olduğunuzu iddia ettiğiniz gençlerin sıradan bir günü işte böyle. Bir yandan geçim derdi, bir yanda barınma, bir yanda beslenme, üstüne bir de ifade özgürlüğü kaygısı ekleniyor. Bir "tweet" attı diye gençleri ters kelepçeyle sabahın köründe tutukluyorsunuz, gözaltına alıyorsunuz. Sosyal hayattan dışlanma, gelecek korkusu ekleniyor tüm bunların üstüne. Gençlik dediğimiz aslında hayatın en verimli diyebileceğimiz yılları, bu ülkede bir hayatta kalma sınavına maalesef dönüşmüş durumda.
"NE EĞİTİMDE NE İSTİHDAMDA OLAN GENÇ NÜFUSU YÜZDE 22 İLE AVRUPA BİRİNCİSİ"
Şimdi, Sayın Bakan, pek tabii bu broşürlere bakıp başarı hikâyesi anlatmak zorundasınız siz. Sizi de anlıyoruz ancak bizim elimizde rakamlar var. Mesela 2 milyon 538 bin, bugün bu sayıyı çok sayıda duyacaksınız ve duyuyorsunuz. Ne bu sayı? Ne eğitimde ne istihdamda olan genç sayısı ve bu sayı genç nüfusun yüzde 22'si. Avrupa'da küçük bir ülkenin nüfusu kadar genç ne okula gidiyor ne istihdamda ne eğitimde ne de bir işe gidiyor ama sizin ne sunumunuzda ne stratejik planlarınızda ne programınızda ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerle ilgili tek bir cümle dahi yok. Her sene size bunu söylemekten yorulduk. Avrupa Birliği ortalaması ne kadar? 8,6! OECD ortalaması yüzde 11, Türkiye'nin oranı yüzde 22. Her zamanki gibi 1'inciyiz. Bakanlığın gençlik politikası bu tablo karşısında hangi somut hedefleri koyuyor, artık bir zahmet burada açıklayın. Şimdi, bu rakamın içinde bir sabah kalkıp iş aramaktan vazgeçmiş gençler var, üniversiteyi bırakmak zorunda kalmış gençler var, defalarca, defalarca başvuru yapıp cevap alamamış genç var, ailesinin yanında yıllardır kendi hayatına başlayabilmeyi bekleyen genç var. Peki siz bu gençlere ne söylüyorsunuz? Gençlik merkezine mi gitsin bu gençler ya da daha çok çabalayın mı diyelim; ne diyeceksiniz, ne diyorsunuz?
"HER 4 GENÇ ÇALIŞANDAN 1'İ EĞİTİMİNE UYGUN İŞ BULAMIYOR"
İşsizliğe bakalım. Orada da tablo aynı. TÜİK'inizin 2016 Eylül verilerine göre genç işsizlik oranı yüzde 14. Genç kadınlarda bu oran yüzde 23'lere çıkıyor. Üniversite mezunları iş arıyor, diplomalı gençler düşük nitelikli işlerde çalışmak zorunda kalıyor bu ülkede. Sayıyı da verelim; 15-34 yaş arasında çalışan yaklaşık 12,5 milyon gencin 3 milyonu aldığı eğitimden daha düşük nitelik gerektiren işlerde çalışıyor. Her 4 genç çalışandan 1'i eğitimine uygun iş bulamamış yani mühendis kasiyer oluyor, öğretmen kurye oluyor, yüksek lisans yapıyorsun, mülakatta referansın soruluyor bu ülkede maalesef. Çünkü bu ülkede gençlerin önünde âdeta iki yol var. Birinci yol; sınava hazırlan, oku, derece yap, diploma al, başvurunu yap, bekle, mülakata gir, sonra elen. İkinci yol ne? Doğru kişiyi tanı, doğru aileden gel, doğru telefon numarasına sahip ol, kapılar zaten sana kendiliğinden açılıyor. Torpil, torpil, torpil! Her yerde torpil var ama artık AK PARTİ'li olmak da yetmiyor. İlla başta üst düzey birini tanıman lazım. Örneklerini birazdan vereceğim.
"SAYAN AİLESİ MİLYONLARI HARCARKEN BURS MİKTARI SADECE 4 BİN LİRA"
Şimdi, 2026 yılında lisans öğrencilerine aylık verdiğiniz burs miktarı 4 bin lira, 4 bin lira! Bu parayla öğrencinin bir ay boyunca barınmasını, ulaşımını karşılamasını, beslenmesini, kitaplarını almasını, sosyal yaşama katılmasını bekliyorsunuz. Şimdi zam gelecek bu paraya, Cumhurbaşkanı da yine diyecek ki "İyi para." övecek bu zammınızı. Şimdi size bir isim hatırlatacağım Sayın Bakan, değerli arkadaşlar; Fatma Betül Sayan Kaya. İBB'den yurt dışı eğitimi için bir burs aldı, bursu usulsüz aldı, usulsüzce harcadı. Benim sözüm değil ortada belgeleri var. Ne kadar burs aldı bu kişi? 106 bin dolar yani 5,5 milyon. Kardeşi de Bakan Yardımcılığı, BTK Başkanlığı yaptı, bir başka kardeşi büyükelçilik görevinde. Milyonlarca genç kamuya girebilmek için sınavlara hazırlanırken, mülakat kapılarında beklerken bu ülkenin fırsatlarını Sayan ailesi kullandı.
"1,8 MİLYAR LİRALIK VURGUNLA 40 BİN ÖĞRENCİYE BİR YIL BURS VERİLİR"
Fatma Betül Hanım 1 milyar 860 milyon liralık fon vurgunundan pişman olmuş, bu parayı güya iade etti, yargı süreci devam ediyor ancak bizim burada sormamız gereken siyasi ve toplumsal soru son derece açık: 1 milyar 860 milyon lira ve usulsüz 5,5 milyon burs. Makamlar, torpiller, paralar, memuriyetler havada uçuşuyor; yetmedi, bir de 1,8 milyar para, vurgun yaptı. Bir öğrencinin yıllık bursu 48 bin lira Sayın Bakan, 1 milyar 860 milyon lirayla yaklaşık 40 bin öğrenciye ortalama bir yıl boyunca burs verebiliyorsunuz yani yuvarlarsam 40 bin öğrenci. Sayın Bakan ya 40 bin öğrencinin bir yıllık bursu için kaynak bulabiliyor musunuz? Bu ülkenin 40 bin evladına bir yıl boyunca eğitim desteği sağlayabiliyor musunuz? Sizin gözünüzde 40 bin öğrenci bir Fatma Betül etmiyor mu? Gerçekten merak ediyorum. Gençlere kemer sıkmayı anlatıp saraylı dostlara servetler yığılıyor. Gençlere bu broşürleri "başarı" diye anlatacak mısınız? Gerçekten artık kandırmayı bırakın.
"ÖĞRENCİLERİN YÜZDE 53'Ü YETERLİ BESLENEMİYOR"
Öğrencilerin sofrasına dönüp bakalım: KONDA'nın 2024 anketi üniversite öğrencilerinin yüzde 53'ünün yeterli beslenemediğini söylüyor, yüzde 44'ünün iyi bir barınma alanına sahip olmadığını söylüyor, yüzde 78'i kültür ve sanat etkinliklerine katılamıyor. Barınmaya bakalım: 4 milyon öğrenciye karşı KYK yurtlarının kapasitesi 1 milyon civarında fakat asıl soru şu: Kaç öğrenci başvurdu, kaçı yerleşti, kaç öğrenci yedek listesinde kaldı? İller bazında doluluk oranları nedir? Bunları lütfen açıklayın. Odalara ranza ekleyerek kapasiteleri artırdığınızı anlatabilirsiniz ama Ankara'da mesela bir özel yurt ne kadar? 17 bin liradan başlıyor, 75 bin liraya kadar çıkıyor, bir öğrencinin aldığı burs 4 bin lira; şimdi, bu aradaki farkı kim karşılayacak, hangi aile karşılayacak? Sayan ailesi mi karşılayacak?
"BU GENÇLERE BİR GELECEK BORÇLUSUNUZ"
Sonuç olarak, bu gençlere bir gelecek borçlusunuz Sayın Bakan, bu ülkeyi yirmi beş yıldır yönetiyorsunuz, bu gençlere bir gelecek borçlusunuz. Bu gençler bu ülkeye küserek doğmadılar; bu ülkenin sokaklarında büyüdüler, okullarında okudular, üniversitelerinde hayal kurdular; şimdi, o hayallerini gerçekleştirebilmek için başka ülkelerin kapısında fırsat arıyorlar maalesef. Beyin göçü oranları ortada ve sizin her sene olduğu gibi yine beyin göçüyle ilgili tek bir projeniz yok, tek bir rakamınız yok, stratejik planınızda, faaliyet raporunuzda tek bir projeniz yok. "Biz gençlerle konuşuyoruz, beyin göçü o kadar da artmadı..." Bir ülke düşünün ki yani, gerçekten, gençleri gitmek için pasaport ve vize hesabı yapıyor; Allah aşkına ya, böyle bir gençlik politikası olabilir mi değerli arkadaşlar?
2027 bütçesini görüşüyoruz; yüzde 33,1 artış var; güzel diyeceğim geçen yıla göre. Şimdi, bu 399 milyar liralık artışın, Allah aşkına, tek kuruşu bile bir mezunun torpilsiz iş bulmasına yetiyor mu? Yetmiyor. Dolayısıyla, son söz: Bütçe işi para işi değildir sadece, aslında aynı zamanda bir zihniyet işidir Sayın Bakan, bütçenin gerçek sınavı da budur. Bu sınavdan geçtiğini zannedenlerin bir bölümü vurgundan içeride. Saray Hükûmeti de bu sınavdan kalacak diyorum. Teşekkür ediyorum.