CHP Dış Politika Kurulu’nun 13 Kasım 2026 Tarihli Güncel Değerlendirmeleri

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Dış Politika Kurulu, 13 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirdiği toplantının ardından uluslararası gelişmelere ve dış politika gündemine ilişkin beş maddelik değerlendirmesini yayımladı.

Kurul tarafından açıklanan değerlendirme metni şöyle:

1. Abu Dabi Üçlü Görüşmeleri ve NATO

Ukrayna-Rusya Savaşında ABD aracılığıyla yapılan görüşmelerde görüş farklılıkları giderilememiş, AB’nin görüşmelere katılımına izin verilmemiştir. Savaşın sürdürülmesinde AB’nin politik kazanç beklentisi ve çatışmaların genişletilmesi yönünde Ukrayna’yı desteklemekte olduğu gözlenmekte ve bu konuda aktif tatbikatlar (KOALICJA 26.2) yapılmaktadır. Çatışmalı durumun Karadeniz’i de içine alarak genişlemesinin önlenmesi ve Ukraynalıların daha fazla hayat kaybının durdurulması için bir veya daha fazla ittifak üyesi tarafından NATO ittifakının Ukrayna’yı içine alarak genişlemesinin hiçbir zaman olası görülmediğinin resmen açıklanması yararlı görülmektedir.

2. İran savaşının tekrar başlaması

Süregelen aracılı görüşmelerin kalıcı ateşkes ve uzlaşıya varmak için henüz sonuç vermediği, İran’ın ise kendisine karşı bir saldırı geliştiği taktirde nereden kalkarsa kalksın saldırı uçaklarının kalktığı tüm üslerin karşı balistik füze saldırısına uğratılacağı açıkladığı takip edilmektedir. Savaşın askeri hedeflerle uyumlu bir politik amacının başından beri var olmadığı not edilmelidir. İran savaşına yol açanların sorunu bitirmek sorumluluğunu da üstlenmesi gereklidir. Bu arada 500 yıllık iyi komşuluk ilişkisi içinde bulunulan İran’ın Türkiye’ye hasmane bir konuma girmemesi için İncirlik üssünden hiçbir saldırı uçağının kalkmasına izin verilmemesi yolundaki politikanın büyük bir titizlikle takibi daha da önem kazanmıştır.

3. Küresel Liderler (APEC) Üçlü Zirvesi

Çin’in Shenzhen kentinde 18-19 Kasım’da yapılacak Asya-Pasifik Ekonomi İşbirliği (APEC) Zirve Toplantısına katılması beklenen üç devlet başkanının gündeminde süregelen savaşların (Ukrayna-Rusya; ABD-İran) sonlandırılması ve ekonomik konuların yanı sıra, şayet uzlaşı sağlanırsa nükleer silahlanmanın azaltılması konusunun da sağlanması beklenmektedir. İkinci Dünya savaşının sonunda egemenlik paylaşım haritalarının düzenlendiği Yalta Konferansı benzeri gelişmelere yol açma ihtimali gözetilerek konunun yakından izlenmesi uygun görülmektedir.

4. İran-Kuzey Yemen (Husi)- Suudi Arabistan

Kuzey Yemen (Husi)’e Suudi hatalı saldırısı (13 Temmuz 2026) sonunda başlayan çatışmalar azalmış bir tempoda sürerken tarafların arka diplomatik planda çeşitli “mali al-ver egzersizi” ile uzlaşı aradıkları izlenmekte ve sonuç vermesi beklenmektedir. İsrail’in Suudi Arabistan’a Yemen için destek verdiği; İran’ın ise Yemen’de Husi’leri desteleyebileceklerinin işaretini verdiği, yardım isterlerse Suudi Arabistan ve K. Yemen arasındaki sorunların çözümü için yardımcı olabilecekleri ifade edilmiştir. Sorunun diplomatik araçlarla çözümünün tek çare olduğu tüm taraflarca anlaşılmakta oluşu memnuniyetle karşılanmalıdır.

5. Kıbrıs’ın geleceği

Kıbrıs’ta izlenecek yol (ABD ve AB’nin dışarıda tutulduğu) iki farklı devletin Kuzey’de Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Güney’de Rum Yönetimi olarak birbirleriyle ilişkilerini normalleştirmesi ana fikri üzerinde olmalıdır. Mevcut Ateşkes sürecinden bir Barış Anlaşması imzalanmaya geçilecek ise ki artık zamanıdır, güneye darbelerle başlatıp yol açtığı tahribatın sorumluluğunu üstlenmeli ve kuzeye (ayrıca Türkiye’ye) savaş tazminatı ödemeyi üstlenmelidir. BMGK’nin Genel Sekreterine verdiği ikili ilişkilerde müzakereyi kolaylaştırıcı arabuluculuk zemini olup olmadığının araştırılması kozmetik bir egzersiz olmayı daha fazla sürdürmemelidir. İçinde bulunan aşama diplomatik eşik kazanmak dışında kalıcı sonuçları olmayacak çabalar yerine Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Kıbrıs Rum Yönetimi iki olgun devlet gibi ilişkilerini kalıcı olarak düzenlemesini hedeflemelidir.